Question 22 of 40intermediate🔧 ApplyNumerical5 marks

निम्नलिखित संख्याओं को आधार-5 पद्धति में दिए गए प्रतीकों का प्रयोग करके लिखिए: 15, 50, 137, 293, 651

Correct Answer

(15) □□□\square \square \square

(50) \hexagon\hexagon\hexagon \hexagon

(137) ◯□□△△\bigcirc \square \square \triangle \triangle

(293) ◯◯\hexagon□□□△△△\bigcirc \bigcirc \hexagon \square \square \square \triangle \triangle \triangle

(651) ∼\hexagon△\sim \hexagon \triangle

Exercise: आइए, पता लगाएँ | Q: 1 | (Page 63)
For More Understanding

Explanation

आधार-5 पद्धति में सांकेतिक संख्याएँ 5 की घात होती हैं: 50=15^0 = 1 (△\triangle), 51=55^1 = 5 (□\square), 52=255^2 = 25 (\hexagon\hexagon), 53=1255^3 = 125 (◯\bigcirc), 54=6255^4 = 625 (∼\sim)। दी गई संख्याओं को इन सांकेतिक संख्याओं के योग के रूप में व्यक्त करके हम उत्तर प्राप्त कर सकते हैं।

Solution Steps

  1. 15 के लिए: 15=5+5+5=51+51+5115 = 5 + 5 + 5 = 5^1 + 5^1 + 5^1। अत: सांकेतिक संख्याएँ □□□\square \square \square हैं।

  2. 50 के लिए: 50=25+25=52+5250 = 25 + 25 = 5^2 + 5^2। अत: सांकेतिक संख्याएँ \hexagon\hexagon\hexagon \hexagon हैं।

  3. 137 के लिए: 137=125+5+5+1+1=53+51+51+50+50137 = 125 + 5 + 5 + 1 + 1 = 5^3 + 5^1 + 5^1 + 5^0 + 5^0। अत: सांकेतिक संख्याएँ ◯□□△△\bigcirc \square \square \triangle \triangle हैं।

  4. 293 के लिए: 293=125+125+25+5+5+5+1+1+1=53+53+52+51+51+51+50+50+50293 = 125 + 125 + 25 + 5 + 5 + 5 + 1 + 1 + 1 = 5^3 + 5^3 + 5^2 + 5^1 + 5^1 + 5^1 + 5^0 + 5^0 + 5^0। अत: सांकेतिक संख्याएँ ◯◯\hexagon□□□△△△\bigcirc \bigcirc \hexagon \square \square \square \triangle \triangle \triangle हैं।

  5. 651 के लिए: 651=625+25+1=54+52+50651 = 625 + 25 + 1 = 5^4 + 5^2 + 5^0। अत: सांकेतिक संख्याएँ ∼\hexagon△\sim \hexagon \triangle हैं।